Keuzeprogramma

1 The Adverse Childhood Experiences Studies

Francien Lamers-Winkelman (Fier Fryslân)

Lezing en debat - De Adverse Childhood Experiences Study is het grootste onderzoek dat is uitgevoerd naar de relatie tussen kindermishandeling en het welzijn en de gezondheid van mensen later in hun leven. De ACE Studies worden in de Verenigde Staten uitgevoerd. Bijzonder hoogleraar Francien Lamers-Winkelman doet in Nederland onderzoek naar ingrijpende gebeurtenissen, negatieve en traumatische ervaringen (adverse childhood experiences) die mishandelde en misbruikte kinderen hebben meegemaakt en kinderen die getuige waren van huiselijk geweld. Zij vertelt over de eerste voorlopige uitkomsten van dit onderzoek en gaat met de zaal in gesprek over de implicaties hiervan.

2 De kracht van het tijdelijk Huisverbod

Mariet Smid (Fier Fryslân), Oebele Bouma (Politie Fryslân) en Jessica Gerretzen (gemeente Smallingerland)

Workshop - Anderhalf jaar na invoering van de Wet Tijdelijk Huisverbod zijn in Friesland 109 huisverboden opgelegd. Mariet Smid, Jessica Gerretzen en Oebele Bouma presenteren de ervaringen van de gemeente, politie en hulpverlening met het huisverbod. In welke gevallen is het huisverbod opgelegd; welke hulp is ingezet; wat zijn de successen en knelpunten? Hoe gaat het met de uithuisgeplaatste en de thuisblijvers; hoe hebben zij het huisverbod ervaren en wat heeft naar hun idee geholpen bij het stoppen van geweld? We plaatsen de ervaringen in Friesland naast de landelijke ontwikkelingen en willen graag met u in gesprek over uw vragen en visie op wat helpt bij het stoppen van geweld.

3 De ketenaanpak 1ste hulp bij huiselijk geweld: wat vinden de gezinnen ervan?

Truus de Witte en Nyske van der Feen (Partoer CMO Fryslân), Sam van Looyengoed (Fier Fryslân)

Workshop - Mensen schamen zich voor huiselijk geweld en zullen niet snel uit zichzelf om hulp vragen. Daarom is de ketenaanpak 1ste Hulp bij Huiselijk Geweld ontwikkeld: een er-op-af benadering. Gezinnen waarbij de politie betrokken raakt vanwege huiselijk geweld worden gemeld bij de reclassering, het Advies en Steunpunt Huiselijk Geweld (ASHG) en er wordt een zorgmelding gedaan bij het Advies en Meldpunt Kindermishandeling (AMK). Alle gezinsleden krijgen hulp aangeboden: de ‘pleger’, het ‘slachtoffer’ en de kinderen als getuigen van het geweld. Truus de Witte interviewde mannen, vrouwen en kinderen die te maken kregen met 1ste Hulp. Wat vinden zij er zelf van? Nyske van der Feen onderzocht of de betrokken organisaties doen wat ze hebben afgesproken en of dit uiteindelijk tot resultaat leidt.

4 Welzijn nieuwe stijl. Stop de versnippering

Dietske Bouma en Ferry Willemse (gemeente Leeuwarden)

Workshop - Eind 2008 nam de gemeente Leeuwarden het initiatief om met instellingsdirecties, onderwijskundigen en gemeenteambtenaren te zoeken naar een herordening van de sector welzijn en zorg. In dit gemengde gezelschap, de Amaryllisgroep genoemd, zijn uitgangspunten voor nieuw lokaal sociaal beleid geformuleerd en uitgewerkt. De nieuwe visie borduurt niet alleen voort op de jarenlange zoektocht naar en uitvoering van een nieuw effectief beleid, maar is ook gebaseerd op praktijkervaringen van projecten als de frontlijnaanpak of de manier waarop het casemanagement bij het huisverbod vorm krijgt. Op grond hiervan formuleert de gemeente Leeuwarden nieuwe beleidsuitgangspunten die de komende jaren in praktijk worden gebracht. Uitgangspunt is dat mensen die het echt nodig hebben ondersteuning krijgen en dat er tegelijkertijd een beroep wordt gedaan op de inzet van mensen die de stad iets te bieden hebben.

5 Chatmetfier.nl: uitdaging of drempel?!

Gerda de Groot, Karla IJsinga en Annemarie van Rijn (Fier Fryslân)

Workshop - Het succes van online hulpverlening laat zich zien in de vele varianten die er inmiddels zijn; van geprotocolleerde behandeling tot laagdrempelig chatcontact.
Fier Fryslân biedt - in samenwerking met Interapie - geprotocolleerde behandeling aan seksueel getraumatiseerde jongeren. Bijvoorbeeld aan het meisje dat jarenlang misbruikt werd door haar opa. Onderzoek van de Vrije Universiteit laat zien dat deze online behandeling effectief is!
Chatmetfier.nl richt zich op laagdrempelig contact, waardoor jongeren bereikt kunnen worden die we in de reguliere hulpverlening (nog) niet zien; bijvoorbeeld jongeren die in foute netwerken verkeren of hun ouders die zich zorgen maken, jongeren uit eerculturen voor wie de druk van de familie-eer zwaar is, jongeren die te maken hebben met uit de hand lopende ruzies, thuis of in hun relatie. Online hulpverlening via chatcontact is direct. Dat maakt het contact bijzonder, transparant en dynamisch.
Gerda de Groot schreef een handleiding op basis van de ervaringen met chatmerfier.nl over de ‘professionele chatkunst’. In deze workshop komen praktijkvoorbeelden, de methodiek van het chatten en de ontwikkeling op dit gebied aanbod.

6 Wat maakt het voor een psychiater interessant bij Fier Fryslân?

Alfons Crijnen en Zohra Acherrat (Fier Fryslân)

Workshop - Huiselijk geweld, kindermishandeling, eergerelateerd geweld en gedwongen prostitutie worden meestal niet geassocieerd met ‘psychiatrie’: het betreft psychosociale problematiek gaan; geen psychiatrische problematiek. Wat maakt het dan toch interessant voor een psychiater om bij Fier Fryslân te werken? Alfons Crijnen, kinder- en jeugdpsychiater, en Zohra Acherrat, psychiater, gaan in op de vraag wat hen boeit en bindt aan Fier Fryslân.

7 Het Fier-concept.
Zorg op maat en de cliënt centraal

Henk Kwant (STRATCH) en Linda Terpstra (Fier Fryslân)

Workshop – Fier Fryslân is een expertise- en behandelcentrum op het terrein van geweld in afhankelijkheidsrelaties; Fier biedt hulp bij geweld. We nemen de vragen, wensen en problemen van de kinderen, de jongens en meiden, de mannen en vrouwen waar we mee werken als uitgangspunt. Wij organiseren onze hulpverlening rond een maatschappelijk vraagstuk: Hulp bij geweld. Financiers financieren echter geen ‘hulp bij geweld’. Zij financieren opvang, behandeling, zorgtoeleiding, eerste- of tweedelijnszorg. Zij vragen indicaties, gemotiveerde cliënten, duidelijke problemen en helder beschreven beperkingen. Het huidige zorgstelsel is versnipperd en gebaseerd op gemiddelden, dichte regelgeving, gedetailleerde verantwoording en controle.
Aanbod en financiering kunnen niet het uitgangspunt zijn voor de inrichting van een organisatie waar de cliënt en (gezins)systemen centraal staan; uitgangspunt moet eenheid van zorg zijn. Zorg op maat staat voor creatieve en niet-gangbare oplossingen, motivatietrajecten, ontwikkeling en innovatie; inspelen op nieuwe maatschappelijke vraagstukken. Zorg op maat vraagt creativiteit en flexibiliteit van de Fier organisatie.
Als expertisecentrum vraagt Fier om ‘topsporters’. Daarom werken medewerkers van Fier op basis van hun competenties en krijgen zij de ruimte om aan hun ambities te werken, zodat zij mede op basis van hun expertise het verschil kunnen maken.
Met deze workshop hopen we een inspirerende ontmoeting te creëren.

8 It’s all in the family

Gea Eggink en Amanda de Wind (Fier Fryslân)

Workshop – De hulpverlening van Fier Fryslân is altijd contextueel of systeemgericht. Dit betekent dat we de ouders van kinderen en jongeren betrekken bij de hulpverlening: zowel de verzorgende ouder als de niet-verzorgende ouder; zowel de mishandelende ouder als de niet-mishandelende ouder. Als er eenmaal contact is met alle partijen is het vaak niet meer zo eenduidig wie slachtoffer is en wie dader. Het is belangrijk dat ouders het belang van hun kind (weer) centraal gaan stellen, weer ouder worden en hun conflicten opzij leren schuiven in het belang van hun kind(eren). Het gaat er niet alleen om dat het geweld stopt. Het is ook belangrijk dat het in gezinnen emotioneel weer veilig wordt; dat ouders de ouderrol op zich nemen en kinderen (weer) kind kunnen zijn. Gea Eggink en Amanda de Wind werken veel met ‘systemen’. Van systeemgesprekken en systeembehandeling tot aan groepen waarin intergenerationele overdracht wordt gethematiseerd. In deze workshop staat het werken met gezinnen en families centraal; gezinnen en families waarin sprake is van ernstige conflicten en ontwrichting. Toch blijken ouders iedere keer weer bereid te zijn ‘te gaan voor hun kinderen’ en kan er veel bereikt worden met systeemgesprekken.

9 Behandeling van getraumatiseerde kinderen:

Ingrid Born en Paula Ekster (Fier Fryslân)

Workshop – De gevolgen van negatieve en traumatische ervaringen in de kindertijd – waaronder het getuige zijn van huiselijk geweld, verwaarlozing en mishandeling - zijn wisselend. Alle vormen van (vroeg)kinderlijk trauma laten echter sporen achter in de ontwikkeling van een kind en de interacties en hechtingsbanden die het aangaat. Steeds meer is bekend dat kindermishandeling in de breedste zin van het woord ook van grote invloed is op de neurologische netwerken in de hersenen. Neurowetenschap en psychologie ontmoeten elkaar in toenemende mate in dit kader.
Ingrid Born en Paula Ekster geven inzicht in de gevolgen van vroegkinderlijk trauma. Maar nog belangrijker; zij belichten de verschillende, soms verassende en eenvoudige, interventies die er zijn om getraumatiseerde kinderen en hun ouders en verzorgers te ondersteunen binnen de holding van de totale behandeling.

10 Over de grens: over de wereld van mensenhandel

Ineke van Buren, Linda Pool en Ruth de Boer (Prostitutieteam Fier Fryslân)

Workshop - We wandelen door het bos. De jonge Afrikaanse vrouw naast mij is bedrukt. Ik vraag haar waarom ze zo bedrukt is. “Toen ik aankwam in Nederland was er kleur en was het warm en zonnig; er zaten bladeren aan de bomen … Nu hebben de bomen geen bladeren meer, de zon is weg, alles is grauw en het is koud. Wat is er gebeurd?” Deze jonge vrouw heeft nog nooit gehoord van jaargetijden en niemand heeft haar hierover verteld. Ze denkt dat het kaal worden van de bomen haar straf van God is…Ieder jaar komen er honderden jonge vrouwen en mannen uit Afrika, Azië en Oost Europa, Latijns Amerika. via mensenhandelaren in Nederland in de prostitutie terecht waar ze opgesloten, mishandeld en misbruikt worden. Een deel van hen weet te ontsnappen of wordt door de politie uit de prostitutie gehaald en aangemeld bij het Netwerk Mensenhandel Friesland. Over het algemeen is het een zeer getraumatiseerde groep jonge mannen en vrouwen. Niet alleen vanwege de gedwongen prostitutie; vaak was er al van alles aan de hand in het land van herkomst en was de keuze om in Europa een toekomst op te bouwen een vlucht voor extreme armoede, oorlogsgeweld, incest, genitale verminking of gedwongen uithuwelijking bijvoorbeeld. In deze workshop staan we stil bij de trauma’s van slachtoffers van mensenhandel, hoe zij daar mee omgaan en hoe wij daarmee omgaan. Daarbij speelt de geschiedenis van deze jonge mensen een belangrijke rol; te denken valt aan voodoo, grisgris en vrouwelijke genitale verminking. Dit doen we aan de hand van portretten van Afrikaanse, Oost Europese, Chinese/Mongolische en Braziliaanse jonge vrouwen en mannen. We gaan in op de verschillende soorten trauma’s, maar ook de verschillende werksettingen waar zij terecht kwamen: escort, ramen, zolderkamers, flats etc.
Ten slotte willen we tijdens deze workshop met u in debat over de meer ethische vraag of prostitutie wel normaal is. Is het eigenlijk een normaal vak? De beantwoording van deze vraag maakt uit voor de manier waarop de hulpverlening vormkrijgt. Want, hoe zou u het vinden als uw dochter tegen u zei: “Ik twijfel of ik dierenartsassistente wil worden of prostituee”.

11 Hulpverlening vanuit het perspectief van het kind

Reino Meinema en Charlotte van der Wall (Fier Fryslân)

Workshop – Mevrouw S. vertelt dat haar zoon Matthijs van 6 jaar niet graag naar vader gaat. Ze is gescheiden, na een relatie van ernstige conflicten en huiselijk geweld. Mevrouw S. denkt dat het misschien beter is de omgang te stoppen. Haar zoon is vaak gespannen als hij terugkomt, hij maakt dan moeilijk contact met haar en is een paar dagen van slag. Na de scheiding heeft mevrouw S. de vader van Matthijs niet meer gesproken. Ze wil geen confrontaties en ‘verstopt’ zich achter de voordeur als haar ex Matthijs komt ophalen. Volgens moeder merkte haar zoon M. niets van haar spanningen. Hij zou het gewoon niet leuk hebben bij vader. Vader werd door ons benaderd en hij zei graag mee te willen werken want hij wilde de omgangsregeling met M. eigenlijk graag uitbreiden. De eerste confrontatie was voor beiden heel spannend, er werd schoon schip gemaakt. Oude pijnpunten uit de relatie en het huiselijk geweld werden voor het eerst benoemd. Na een paar moeizame gesprekken verdwenen weerstand en blokkades en konden ouders met elkaar in gesprek over hun zoon. Ouders begroeten elkaar na jaren weer bij de overdracht van hun zoon en de omgangsregeling werd met instemming van beide ouders voor Matthijs uitgebreid. Zij onderkenden beiden dat hun zoon klem had gezeten in hun vechtscheiding waardoor hij de spanning die tussen de ouders speelde met zich meedroeg. ….
Soms zijn zaken verbluffend eenvoudig. Soms hebben kinderen en ouders maar een klein zetje nodig om de omslag te kunnen maken. Het vraagt wel dat hulpverleners een autonoom standpunt innemen. In deze workshop staat de vraag centraal hoe hulpverlening er uitziet als consequent het perspectief van het kind het uitgangspunt van de hulp is; niet de verhalen en de conflicten van ouders maar het belang van hun kinderen.

12 Met ziel en zakelijkheid

Tamara de Kroon en Arjan Helmantel (Het Zuiderlicht)

Workshop – Tamara de Kroon en Arjan Helmantel van Het Zuiderlicht willen in deze workshop de vraag onderzoeken: Hoe een organisatie zou zijn als mensen veel meer vanuit loyaliteit, vakmanschap en enthousiasme te werk gaan? Wanneer ze uit bevlogenheid werken, in plaats vanuit procedures, werksystemen en beschikbare gelden.
Tamara de Kroon zegt: “De combinatie van ziel en zakelijkheid kan alleen gevonden worden door de achtergrond van de organisatie goed te beschouwen. Eerst beschouwen, dan pas analyseren en interpreteren. En dus niet te snel naar oplossingen gaan". Tamara wil ontdekken hoe problemen ontstaan en probeert dat met creatieve vraagstellingen vanuit verschillende perspectieven te achterhalen."'In mijn ogen zijn we in Nederland ver af komen te staan van oude wijsheden. Terwijl het diepe besef van alles wat je voorging, het besef van jouw plek in het grotere geheel, maakt dat je anders naar de dingen kijkt".
Arjan Helmantel is van oorsprong een orthopedagoog die zijn carrière startte als gedragswetenschapper in een jeugdgevangenis. Hij is een analytisch denker die de mens als beginpunt neemt. Hij wil weten waar knelpunten liggen maar vooral wat iemands drijfveren zijn. "Om een verandering teweeg te brengen, moet je dicht bij mensen staan zonder ze afhankelijk van je te maken. Ik ben er niet om de oplossing aan te dragen, maar wel om haar los te weken." Tamara en Arjan zijn goed gezelschap voor diegenen die willen brainstormen over de verbinding tussen individuele gedrevenheid en passie en organisaties.